تبيين بالندگی دانش سياسی حوزه در كتاب "دانش سياسی در حوزه علميه قم"

كتاب "دانش سياسی در حوزه علميه قم" به قلم عبدالوهاب فراتی، عضو انجمن مطالعات سیاسی حوزه منتشر شد.

به گزارش واحد ارتباطات و اطلاع رسانی دبیرخانه انجمن های علمی حوزه، مؤلف در مقدمه اثر خود مطالعه درجه دوم دانش سياسی در حال تكون در حوزه پس از انقلاب اسلامی، بررسی سرشت و ماهيت دو نوع دانش سياسی حوزوی و دانش سياسی حوزه‌ای و بررسی چشم‌انداز دانش سياسی حوزه و تحولات احتمالی پيش روی آن را از جمله اهداف اين كتاب معرفی كرده است.

در بخشی از مقدمه اين اثر می‌خوانيم: از آنجا كه رسالت اصلی اين پژوهش، توصيف و تحليل دانش سياسی در حال تكونی است كه در سال‌های پس از پيروزی انقلاب اسلامی در فضای فكری حوزه علميه قم، ظهور و بسط يافته است؛ طبعاً مهم‌ترين پرسش اين اثر نيز به پرسش از «سرشت و مختصات دانش سياسی در حوزه علميه» اختصاص می‌يابد.

گرچه ظاهراً در اين پرسش، بيشتر «دانش سياسی حوزوی» كه حوزه در آن، وصف مقوم است، مورد توجه قرار داده است، اما بررسی گونه دوم دانش سياسی در حوزه نيز بخشی از رسالت اين پژوهش نيز به حساب می‌آيد. در راستای پرسش اصلی اين اثر، پرسش‌های ديگری نيز وجود دارد كه خصلتی فرعی دارند و در تشريح اهداف پژوهش به ما ياری می‌رسانند.

عضو انجمن مطالعات سیاسی حوزه در ادامه سخن خود پرسش‌هايی درباره موضوعاتی چون شاخه‌های دانش سياسی در حوزه علميه قم و تفاوت‌های روشی و محتوايی با دانش سياسی متداول در مراكز آكادميك، منطق و اسلوب توليد دانش سياسی حوزوی و مفاد سلبی و ايجابی توليد شده در آن و نيز ظرفيت‌ها و محدوديت‌های توليد دانش سياسی در حوزه علميه قم مطرح كرده ‌است.

همچنين پرسش‌هايی درباره عوامل اجتماعی و معرفتی ظهور مراكز دورگه آموزشی و پژوهشی در عرصه علوم سياسی در حوزه علميه قم، نهادها و مراكز فعال در توزيع و احياناً توليد دانش سياسی طی سه دهه انقلاب اسلامی و ظرفيت‌ها و محدوديت‌های هريك از مراكز در بسط و نهادينه كردن دانش سياسی در حوزه علميه قم از ديگر پرسش‌های فرعی اين پژوهش محسوب می‌شوند.

دکتر فراتی در بخشی از فرضيه و پاسخ اوليه خود آورده است: فرضيه و پاسخ اوليه‌ای كه عناصر و اركان اين اثر را به هم پيوند می‌دهد، پاسخی دوبخشی است: بخش اول آن به مثابه چارچوب و بخشی ديگر آن به عنوان عامل، سرشت و ماهيت دانش سياسی در حوزه علميه قم را به فهم ما درمی‌آورد: دانش سياسی حوزه علميه قم، برآيند تعامل و ترابط سه مؤلفه نص اسلامی، روحانيت(به عنوان مفسر) و شرايط اجتماعی و سياسی است.

به سخن ديگر، دانش سياسی حوزوی در درون يك مثلث شكل می‌گيرد كه در رأس آن نص دينی است و در يك قاعده‌اش روحانيت است كه نيازهای عصر خويش را به صورت پرسش‌های تاريخی به نص عرضه و از آن، راه حل مطالبه می‌كند و در قاعده ديگر مثلث، شرايط تاريخی، اجتماعی و سياسی قرار دارد كه بر آن نيازها و پرسش‌ها تأثير گذاشته و آنها را در هر دوره‌ای متفاوت می‌كند. نكته دوم شرايط جديد پس از پيروزی انقلاب اسلامی است كه روحانيت را مجبور می‌كرد تا زندگی سياسی مؤمنان را برحسب نشانه‌های نص، مفهومی كند، سبب تكوين دانش‌های سياسی مستقل و نيز رواج مطالعات سياسی در فضای علمی حوزه علميه قم شده است.

بنابر اين گزارش، علاوه بر جامعه‌شناسانه بودن روش مطالعه اين اثر، اين برای نخستين بار است كه در رساله‌ای مستقل و به طور تفصيلی، دانش سياسی حوزه مورد مطالعه قرار گرفته است. همچنين برخلاف عده‌ای كه معتقدند دانش سياسی در حوزه برخاسته از ملاحظات قدرت سياسی است، از بالندگی و سرزندگی اين دانش سخن می گويد و تأثيرات آن بر قدرت را نيز مورد تحليل قرار می‌دهد.

اين كتاب در چهار فصل تنظيم شده است: فصل نخست به كليات و تمهيدات نظری بحث اختصاص يافته است كه برآيند آن، هم افق شدن مخاطب با دغدغه‌های اصلی مؤلف است و در فصل دوم مؤلف می‌كوشد تا شرايطی را كه به ظهور شاخه‌های متعدد دانش سياسی در حوزه پس از انقلاب منجر شده است، مورد مطالعه قرار دهد. همچنين رويكردهای متنوع در حوزه علميه نسبت به دانش سياسی نيز از مباحث مهم همين فصل است.

در فصل سوم مؤلف كليه شاخه‌های دانش سياسی در فضای علمی حوزه و نيز وضعيت موجود آموزشی و پژوهشی آنها مورد بررسی قرار گرفته و فصل چهارم اين اثر نيز به مطالعه مراكز دورگه آموزش دانش سياسی در حوزه علميه قم اختصاص يافته است. همچنين آخرين گفت‌وگوهای اين كتاب نيز محدوديت‌ها و چشم‌انداز دانش سياسی را در برگرفته است.

يادآور می‌شود، كتاب «دانش سياسی در حوزه علميه قم» اثر دکتر عبدالوهاب فراتی در 446 صفحه، 2500 نسخه و بهای 7000 تومان برای نخستين بار به همت سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامی منتشر شد.

http://www.iqna.ir/fa/news_detail.php?ProdID=940808