نشست سير تطور مطالعات امنيت در غرب برگزار شد

از سلسله نشست هاي فقه امنيت، نشست سير تطور مطالعات امنيت در غرب با سخنراني دكتر خطيب زاده و با حضور اعضاي هيئت علمي گروه فقه سياسي و نيز تعدادي از محققين و پژوهشگران علاقه مند به مباحث فقه امنيت در پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامي برگزار شد. آقاي دكترخطيب زاده در ابتدا با اشاره به تاريخچه شكل گيري مطالعات امنيت در غرب گفت: مطالعات امنيت از آغاز جنگ جهاني اول شروع شد و پيش از آن رشته اي تحت اين عنوانsecurity studis نبوده و رشته نوپايي است. اين رشته ابتدا از حوزه سياست داخلي به دليل غلبه مطالعات امنيت ملي، حركت كرده و به رشته روابط بين الملل سرايت كرده و در زير مجموعۀ اين رشته بحث مي شود.

سپس ايشان در خصوص شكل گيري مراحل مطالعات امنيت در غرب گفت: در سير مطالعاتي امنيت، هفت دوره را مي توان احصاء نمود: اولين دوره بين دو جنگ اول و دوم جهاني شكل گرفت. در اين دوره رشته روابط بين الملل هنوز شكل نگرفته بود و به صورت عام و به عنوان مطالعات بين الملل بحث مي شد. امنيت در اين مقطع نيز، در تعريف كلاسيك آن ، يعني ماهيت ، دلايل ، تأثيرات و عوامل جلوگيري از جنگ ، مورد بررسي قرار گرفته، كه متأثر از نگاه آرمانگرايانه بود. آنها جنگ را نوعي بيماري مي ديدندكه بايد درمان شود. همچنين، آرمانگرايان به رويكردهاي فهم، درك و نقش سازمانهاي بين المللي تأكيد داشتند.

وي در مورد نحوه شكل گيري دوره دوم و سوم گفت: پس از آغاز جنگ جهاني دوم، برخي از دانشگاههاي امريكا مثل دانشگاه ييل و پرينستون، درسي را به نام امنيت بنا نهادند. اما دوره سوم كه دوره طلائي مطالعات امنيت است، از سال  65 ـ 1955  نضج يافت و مطالعات امنيت تحت سيطره مطالعات مرتبط با نظامي گري، هسته اي شدن ، رقابت هاي هسته اي و كنترل سلاح  قرار گرفت.

سؤالي كه در اين دوره در پي پاسخ آن بر آمده شد اين بود كه چگونه مي توان از سلاحهاي موجود غير كلاسيك راهبردي و هسته اي براي تأمين امنيت استفاده كرد و در عين حال به ريسك عمل متقابل نيز توجه داشت.

دكتر خطيب زاده در ادامه افزود: دوره چهارم مصادف با جنگ ويتنام است كه از سال 80 ـ 1965 را شامل مي شود، در اين دوره جنبه نظامي مطالعات امنيت به طور جدي مورد چالش واقع شده و به مطالعات صلح توجه شد.

دوره پنجم در دهه 90 ـ 1980 شكل مي گيرد. در اين مقطع جنگ سرد شدت يافته و مجدداً مباحث مطالعات امنيت اوج مي گيرد. اما در دوره ششم با فروپاشي اتحاد جماهير شوروي ، مهمترين دشمن غرب نيز از بين رفت. بنابراين تهديدات نظامي به نظر بعيد مي رسيد علاوه بر اين شدت گرفتن فرايند جهاني شدن موجب سيال شدن موضوعات امنيتي گرديده و از حوزه اختيارات حاكميتي كشورها فراتر رفت.

ايشان دوران هفتم را دوران گذار نام برده و افزود: اين دوران پس از 11 سپتامبر است كه دوران گذار مطالعات امنيت است و نمي دانيم كه به كدام سمت مي رود اما مهمترين ويژگي آن استفاده هنجاري قدرتهاي سودجو از مفهوم امنيت،و  ورود سازمانهاي غير دولتي به امنيت مي باشد.

در انتهاي جلسه آقاي دكتر خطيب زاده به سوالات حضار پاسخ گفتند.

http://www.cpt.isca.ac.ir