آنچه در ذیل به آن اشاره می رود گفتگوي اختصاصي با حجت الاسلام و المسلمين حسين‌خاني مسئول انجمن تعليم و تربيت اسلامی می باشد که مواردی مانند: بررسی کارکرد انجمن تعلیم و تربیت اسلامی،بررسی وضعیت ایجاد ارتباط علمی میان محققان و اندیشه ورزان ایرانی و خارجی، ارتباطات انجمن با دیگر نهادهای علمی- فرهنگی در فراهم آوردن زمینه های نو در گرایش علمی خاص، بررسی وضع اطلاع رسانی علمی انجمن و بررسی آسیب های کمی و کیفی انجمن ها را در خود جای داده است.امید آن که این نوع گفت و گو ها زمینه ای باشد جهت ارتقاء سطح کیفی انجمن های علمی حوزه.

چه کارکردهایی در انجمن تعلیم و تربیت اسلامی  بیشتر مورد توجه بوده است؟

 چند کارکرد است که در انجمن تعلیم و تربیت اسلامی بیشتر مورد توجه قرار گرفته است که از جمله می توان به نقد عملکرد نهادهای دولتی علم و فرهنگ اشاره نمود که در این زمینه چندین نشست در انجمن تعلیم و تربیت اسلامی برگزار گردید. اما نشست دیگری با عنوان وضعیت کنونی تعلیم و تربیت اسلامی در نظام آموزش و پرورش بود که با حضور یکی از مسئولین وزارت آموزش و پرورش برگزار شد و همچنین نشستی داشتیم با عنوان نقش حکومت در تعلیم و تربیت رسمی از منظر فقه که مورد توجه قرار گرفت. اما مورد دیگر بررسی سند آموزش و پرورش بود که با حضور دو نفر از کارشناسان تدوین این سند به انجام رسید. مسئله بعدی که انجمن به آن توجه داشت بحث بومی سازی گرایش های علمی بود که نشست هایی را در همین راستا تحت عنوان حوزه و علوم تربیتی با حضور جناب حجت الاسلام و المسلمین حاج آقای اعرافی برگزار نمودیم و همچنین در سال گذشته میزگردی تحت عنوان حوزه و درس تعلیم و تربیت اسلامی برگزار شد که با استقبال خوبی از طرف مسئولین حوزه و اعضای انجمن تعلیم و تربیت اسلامی مواجه گردید.

اما در زمینه حرفه ای کردن پژوهش هم کارگاه هایی را تحت عنوان آموزش پایان نامه نویسی در مورد انتخاب موضوع و چالش های پیش روی آن، و همچنین انواع تحقیق و روش های آن داشتیم که در جهت حرفه ای کردن پژوهش برگزار شد.

مورد دیگری که در انجمن ما روی آن کار شده است کارآمد ساختن شبکه کارشناسی کشور است که به لطف زحماتی که دوستان کشیده اند در انجمن تعلیم و تربیت اسلامی و همچنین مراکز دیگر تعلیم و تربیت اسلامی کارشناسانی شناسایی شده و الان در اینجا تقریبا اسم مراکز و کارشناسان و محققان متعددی ضبط شده است و اگر مراکزی بخواهند در سطح کشور با کارشناسان تعلیم و تربیت اسلامی آشنا بشوند با اینجا معمولا تماس می گیرند و اینجا اینجا هم آن ها را به مراکز هدف معرفی می کنند. این چند موردی که ذکر شد از مهم ترین مواردی است که در انجمن ما بیشتر آشکار بوده است.

آیا انجمن شما در ایجاد ارتباط علمی میان محققان و اندیشه ورزان ایرانی و خارجی توفیقی یافته است؟

متاسفانه در زمینه ایجاد ارتباط علمی میان محققان خارجی تاکنون توفیقی نداشته ایم اما در زمینه ایجاد ارتباط بین محققان و اندیشه ورزان ایرانی الحمدلله فعالیت های خوبی انجام شده است. خود برگزار کردن نشست ها و میزگردهای علمی ما طبیعتا زمینه را برای ایجاد ارتباط فراهم نموده است.  از طرفی دومین نمایشگاه تعلیم و تربیت اسلامی هم زمینه ایجاد ارتباط علمی بین مراکز مختلف را بیش از پیش فراهم کرد و حتی بعضی از مراکز که به شکلی با فعالیت سایر مراکز همپوشی داشتند با شناسایی فعالیت آنها یک بازنگری در کارها صورت پذیرفت و فعالیت هایشان را به نوعی سامان دادند که بیشتر در صدد تعامل با مراکز دیگر برآیند و لذا از این جهت توفیقاتش بد نبوده است.

 آیا این انجمن در زمینه مشاوره های علمی در مورد منابع گرایشی خود خدمت رسانی خاصی داشته است؟

 در زمینه فعالیت های علمی مانند پایان نامه نویسی دوستان به انجمن مراجعه می کنند و انجمن هم کمک های لازم را انجام می دهد.  مورد بعدی در زمینه معرفی کارشناس جهت تدوین سرفصل های گرایش های مختلف مربوط به تعلیم و تربیت است که باز انجمن با مراکزی که نیاز به مشاوره های انجمن داشته باشند همکاری می کند.

 آیا ارتباطات انجمن با دیگر نهادهای علمی- فرهنگی در فراهم آوردن زمینه های نو یا گسترش کمی و کیفی زمینه های موجود در آن گرایش علمی خاص تاثیر گذارد بوده است؟

بله از این جهت می شود گفت که نقش خیلی خوبی را انجمن تعلیم و تربیت اسلامی داشته است. ما در نمایشگاه تعلیم و تربیت اسلامی که مدتی قبل برگزار شد فکر می کنم با حدود 20 داشتیم و از این ها دعوت شد و در نمایشگاهی که انجمن برگزار کرده بود غرفه زدند البته ما با حدود 30 نهاد علمی_فرهنگی تعامل داشتیم منتهی در برگزاری نمایشگاه 20 تا از این مراکز شرکت کردند و خود این عامل خوبی شد برای ارتباط انجمن و آن نهادها و همچنین تعامل نهادهای مختلف علمی - فرهنگی با همدیگر.

 دلیل اصلی عدم گسترش کمی و کیفی انجمن ها را در این سال ها در چه چیزهایی می دانید ؟

بر فرض اینکه که این مسئله واقعیت داشته باشد و بنا بر نظر شما انجمن ها از نظر کمی و کیفی گسترش نیافته باشند شاید زمینه ای بشود که با طرف نمودن نقاط ضعف، فعالیت انجمن ها روز به روز گسترش بیشتری یابد. البته این نکاتی را که بنده عرض می کنم نافی زحماتی که تا اینجا کشیده شده است و تلاش هایی که مسئولین محترم معاونت پژوهش و بخش های دیگر داشتند نمی باشد منتهی فکر می کنم یک جهاتی است که اگر به آن ها بیشتر توجه شود فعالیت ها گسترده تر خواهد شد.

به نظر می رسد یکی از دلایل ضعف فعالیت ها این است که اعضای هیئت مدیره و مسئولین انجمن ها به علت مشغله کاری زیادی که دارند شاید وقت لازم را برای فعالیت های انجمن اختصاص ندهند. فکر می کنم اگر در این زمینه تدبیری اندیشه شود و نیروهای نسبتا ثابت و با وقت بیشتر وارد فعالیت های انجمن بشوند فعالیت های انجمن بیشتر خواهد شد. اما نقطه ضعف دیگری که وجود دارد این است که ارتباط انجمن ها با انجمن های علمی و دانشگاهی خارج از حوزه کم است و من تصور می کنم که این ارتباط را دبیرخانه بیشتر می تواند فراهم کند.یعنی اگر زمینه ای توسط دبیرخانه فراهم بشود و این ارتباط ها جرقه اش زده شود انجمن ها هم الگوهایی را از آنجا می گیرند و می توانند تعاملی با آنها داشته باشند و فعالیت ها گسترده تر بشود.

نقطه ضعف دیگری که به نظر می رسد این است که معاونت پژوهش و دبیرخانه انجمن ها آنچنان که باید نتوانسته اند انگیزه فعالیت را در بین انجمن ها تقویت کنند که جا دارد با یک تدبیری این انگیزه بیشتر ایجاد شود. در همین جهت شاید جا داشته باشد که انجمن های فعال به یک شکلی تشویق بشوند و انجمن هایی که ضعف دارند به یک شکلی مورد بازخواست قرار بگیرند و ببینند که علت کم کاری آنها چه بوده است و بعد کمک کنند تا آسیب ها بر طرف شود.

بنده فکر می کنم دبیرخانه باید بسترهایی را  برای گسترش فعالیت ها ایجاد کند. به عنوان مثال فرض کنید که اگر مقدمات سایت را دبیرخانه می توانست ایجاد کند و بعد طی یک زمان بندی مشخصی از انجمن ها می خواست که بخش خودشان را راه اندازی کنند طبعا ملزم می شدند انجمن های مختلف این کار را تسریع کنند و سریعتر راه بیندازند.

مسئله بعدی ایجاد مقدمات ارتباط با بخش های پژوهشی و دانشگاهی است که به نظر می رسد برای تک تک انجمن ها این امکان وجود نداشته باشد که خودشان بخواهند با مراکز علمی و پژوهشی ارتباط برقرار کنند ولی این دبیرخانه است که می تواند پیشگام شود و زمینه ارتباط را فراهم کند و بعد با بازدیدها و نشست هایی که صورت می گیرد هر انجمن بتواند با بخش های متناظر خود در دانشگاه ها ارتباط برقرارنماید. بازدید هئیت مدیره انجمن ها از مراکز پژوهشی کارآمد و انجمن های علمی توانمند از چیزهایی است که تا به حال نبوده و اگر این ها را بتواند دبیرخانه فعال کند به نظر می رسد که ما شاهد رشد بیشتر فعالیت انجمن ها خواهیم بود

در خصوص دبیران انجمن ها هم باید یک کار جدی تری صورت بگیرد چرا که بار عمده فعالیت های انجمن بر عهده دبیران است و به نظر می رسد برنامه های آموزشی خاص و پیگیری یک سری برنامه ها از طریق دبیران انجمن ها  می تواند یکی از عوامل رشد فعالیت های انجمن ها باشد.

 آیا انجمن شما زمینه ای برای تعاطی افکار و تضارب آراء فراهم آورده است؟

من فکر می کنم که بیشتر نشست ها و میزگردهایی که برگزار کرده ایم با همین هدف بوده است.

 وضع اطلاع رسانی علمی انجمن چگونه است آیا توانسته است انتظارات را برآورده نماید؟

در این زمینه فعالیت های نسبتا خوبی انجام شده است یعنی خود میزگردها و نشستهایی که در انجمن ما برگزار می شود و تعدادش هم کم نبوده دقیقا به هدف اطلاع رسانی علمی صورت گرفته است و علاوه بر آن در کنار جلسه ما معمولا سعی کرده ایم که از تازه ترین کتاب های روز در زمینه تعلیم و تربیت کتابی را به اعضای محترم هدیه کنیم که خود این هم باز در این جهت تاثیرگذار بوده است.

 این انجمن تا چه اندازه به پیگیری موضوع هایی پرداخته که خود آنها را طرح نموده است؟

        ما در هیئت مدیره انجمن تعلیم و تربیت جلسات ماهانه داریم و هر طرحی که مطرح و تصویب می شود خود هیئت مدیره تا مرحله اجرا پیگیر هستند و الحمدلله تا به حال طرحی را نداشته ایم که تصویب شده باشد ولی اجرا نشده باشد. همه موارد پیگیری می شود تا به نتیجه برسد مگر آنچه که خارج از حیطه و قدرت انجمن است که آن دیگر طبعا یک مقداری از دست ما خارج بوده است.

 آسیب های کمی و کیفی انجمن ها از دید شما چیست؟

به نظر می رسد یکی از مواردی که شاید به عنوان آسیب هم نشود آن را اطلاق کرد ولی به هر حال ضعف هایی است که انجمن ها دارند و فکر می کنم لازم باشد یک آسیب شناسی در مورد فعالیت  انجمن ها داشته باشیم و ببینیم آیا مسیر حرکت انجمن ها با آن اهدافی که ما در ایجاد و راه اندازی انجمن های حوزوی ترسیم کرده بودیم چقدر مطابق می باشد و احیانا اگر ضعفی دارند این ضعفها شناسایی بشود و در جهت برطرف کردنش کار بشود.

نکته دومی که به نظر می رسد ضعف ارتباط انجمن ها با یکدیگر است چرا که در انتقال تجارب انجمن های مختلف به همدیگر تاثیرگذار است و ممکن است آسیب زا باشد چرا که اگر ما جلسات مشترکی داشته باشیم طبعا در این جلسات مشترک انجمن های مختلف سبک فعالیت هایشان را به یکدیگر منتقل می کنند و این زمینه الگو گرفتن از همدیگر را بیشتر فراهم می کند.

یکی دیگر از نقاط ضعف به نظر می رسد که ضعف ارتباط مسئولین پژوهش با مدیریت انجمنهاست به هر حال وقتی که جلساتی بین معاونت محترم پژوهش با انجمن ها گذاشته بشود با هر انجمن علمی هم نقاط ضعف آن انجمن منتقل می شود به مسئولین پژوهش و هم مسئولین پژوهش راهکارهایی را در جهت ارتقای فعالیتها به آنها ارائه می دهند و طبعا خیلی به می رسد که این می تواند تاثیر گذار باشد در رشد فعالیت ها

نکته دیگر این است که درست است که هر انجمنی برای خودش مستقل است و می تواند هر برنامه ای را ارائه بدهد منتهی به نظر می آید دبیرخانه باید یک مقدار حالت فعال تری به خود بگیرد و یک سری طرح و برنامه های جدید را شناسایی و برنامه ریزی و  به انجمن ها را ارسال نماید. حالا ممکن است این انجمن علمی توانایی اجرای این طرح را داشته باشد یا نداشته باشد ولی به هر حال خود این امر دید دوستان انجمن های مختلف را بیشتر باز می کند و زمینه را برای گسترش فعالیت هایشان بیشتر فراهم می کند.

نکته دیگر اینکه ارزیابی از فعالیت انجمن ها باید یک شکل علمی و کمی و کیفی دقیقی تری به خود بگیرد یعنی ممکن است یک انجمنی یک کار خیلی پر سر و صدایی انجام بدهد با هزینه بسیار زیاد و این به عنوان شاخص برای موفقیت فعالیت های این انجمن تلقی شود در حالی که انجمن دیگری کاری کرده بسیار کم هزینه تر ولی در عین حال موثرتر، لذا باید یک مقداری معیارهای ارزیابی خودمان را دقیق  تر تعریف کنیم و بر اساس تعریفی که از این معیارها داریم بتوانیم تلاش های انجمن ها را ارزیابی نماییم و همانطور که در بحث قبلی هم عرض کردم باید تشویق و توبیخ در کار بیاید تا ما بتوانیم یک مقداری رشد بیشتر فعالیت ها را شاهد باشیم.