اخبار
اخبار > میز گرد علمی چگونگی دستیابی به نظام مدیریتی در قران کریم


  چاپ        ارسال به دوست

نظام مدیریتی در قران کریم

میز گرد علمی چگونگی دستیابی به نظام مدیریتی در قران کریم

میز گرد علمی چگونگی دستیابی به نظام مدیریتی در قرآن کریم از سلسله نشست‌های انجمن مدیریت اسلامی حوزه علمیه قم، با حضور آقایان دکتر عبدالله توکلی و دکتر وحید  وثوقی راد و دبیرعلمی جلسه حجت الاسلام و المسلمین دکترعلی  آقاپیروز مورخ 15/8/1396 ساعت 19 در محل سالن کنفرانس انجمن‌های علمی حوزه توسط انجمن مدیریت اسلامی با حضور اساتید، اعضای انجمن مدیریت اسلامی و سایر شرکت کنندگان محترم برگزار گردید.

در این نشست ابتدا دبیر علمی جلسه، ضمن عرض تسلیت ایام اربعین حسینی و خیرمقدم به شرکت‌کنندگان، با بیان مقدمه‌ای در ارتباط با موضوع بحث، از سخنرانان نشست درخواست نمود تا مطالب و دستاوردهای علمی خود را ارائه نمایند.

دکتر آقاپیروز گفتند: در قرآن کریم گزاره های مدیریتی فراوانی وجود دارد که نظام مند هم هستند . لذا در قرآن نظام مدیریتی وجود دارد لکن بحث سر این است که روش دستیابی به این نظام چگونه است؟

دکتر توکلی، بعنوان اولین سخنران جلسه گفتند: چندی است که عناوین درسی مرتبط با همین بحث در مقطع دکتری پیش بینی شده است لذا ورود به این بحث برای غنی شدن آن، حائز اهمیت است.

مهمترین بحث در اینجا، چگونگی انجام این کار مبتنی بر روش شناسی تحقیق می باشد. یعنی چطور میتوان به قران کریم مراجعه نمود تا بتوان نظام های اجتماعی مخصوصا نظام مدیریتی را استخراج کرد.

ابتدا باید دید نظام به چه معناست؟ و اینکه از قران انتظار نظام هست یا نه؟

در حوزه علوم انسانی سیر تطور تاریخی میگوید نظام سازی ایجاد شده است که از ان گاهی به پارادایم یا بفرمایش مقام معظم رهبری « منظومه فکری منسجم» یاد میشود. از طرفی در حوزه مبانی مدیریتی که مجموعه ای پوزیتیویستی است پارادایمهای مختلفی وجود دارد. مثلا تیلور بحث هایش مبتنی بر انسان شناسی خاصی است.

اگر این پارادایمها را رقیب بدانیم و از قران بخواهیم نظام در بیاوریم باید اینها طوری شیوع پیدا کنند تا بتوانند بعنوان نظریه رقیب مطرح شوند. کما اینکه بعضیها این را مطرح کرده و قابل رقابت میدانند.

ورود هایی به این بحث وجود دارد که یک ورود، روش شناسی اجتهاد دینی است که یا به معذریت ختم میشود و یا به منجزیت. و به لحاظ هستی شناسی به شکل توصیفی مطرح است. (بعنوان مسیر دستیابی به نظام مدیریتی)

در ادامه دبیر علمی جلسه ضمن تشکر از دکتر توکلی به خاطر ورود خوب به بحث و اشاره به این که در بخش بعدی از ادامه بحث ایشان استفاده خواهد شد، از آقای دکتر وثوقی راد خواستند بحث شان را در این زمینه ارائه نمایند.

دکتر وثوقی راد گفتند: نحوه ورود یکی از سئوالات اصلی در مورد استفاده از قرآن است. در این زمینه معمولا دو چالش برای محققین وجود دارد:

1- آیا با روش های کیفی  مصطلح مانند گراندد وتحلیل مضمون (تم) باید ورود کرد و آیا جایز است نتایج آن را بعنوان نظر اسلام مطرح کرد.

2- مباحثی که بعنوان مدیریت اسلامی مطرح می شود آیا همان مباحث اکادمیک نیست که با آیات و روایات تزیین شده است .

بنظر میرسد میتوان ترکیبی از اینها را بکار برد. مثلا راهبرد گرندد یا تحلیل مضمون را که دارای یک منطق گام به گام است استفاده کرد تا بتوان به یک نظریه رسید.

اشکالی که وجود دارد در مرحله دوم است که باید متن را تحلیل نمود. گرندد میگوید باید اینها را کد گذاری کرد تا نهایتا به یک نظام رسید. مشکل اینست که دلالت متن ایه برای این موضوع از کجا استفاده میشود.

یک روش برای حل این مشکل روش اجتهادی است یا روش پاد یا روش فقه الاداره اقای قوامی یا روش شهید صدر که مدل اکتشافی است. (که سئوال را عرضه میکنیم به منابع اسلامی بعد جواب را کشف می کنیم)

بنظر میرسد گام اول در اینجا استخراج اصول حاکم بر نظام مدیریتی است تا چراغ راهمایی باشد برای مسائل جزئی تر. مثلا ایا اصل برائت در مدیریت نیز به همان شکل جاری است یا نه؟

در ادامه دبیر علمی جلسه ضمن تشکر از دکتر وثوقی سئوال دیگری مطرح کردند:

ایا استخراج از قران، تک گزاره ای است یا نظام مند است؟

دکتر توکلی ابتدا در راستای بحث آقای وثوقی گفتند: سه روش برای دست یابی به نظام وجود دارد :

1- روش جامع اجتهادی

2- روشی که مبتنی بر روش شناسی تحقیق در مدیریت و سایر علوم انسانی است.

مثلا ترجمه ایت الله مکارم را میگیرند و بر اساس تحلیل مضمون یا گرندد با متن برخورد میکنند.( یا با کلید واژه )

3- روش تلفیقی یا ترکیبی، که یا دارای چارچوب نظری مشخصی هست (فرضیه) و یا نیست (اکتشافی)

که اینجا سئوالاتی پیش میاید و با خرد کردن ان سئوالات و با ارجاع ان سئوالات به منابع دینی جواب گرفته میشود .

از انجایی که گزاره های متفرقه ای پیش میاید و برای اینکه در چارچوب مشخص در بیاید باید از روش گرندد و ساندرز استفاده نمود. این روش جمع بین روش تحقیق اجتهادی و روش تحقیق کیفی معمول دانشگاهی می باشد. لذا برای استناد به قران روش اجتهادی و برای تبدیل نمودن به منظومه فکری یا مدل از روش کیفی متناسب با تحقیق استفاده میکنیم. و یا بدون اجتهاد، برداشت خود را مستند به برداشت یکی از بزرگان میکنیم.

در ادامه دبیر علمی جلسه پرسیدند: آیا مدلی که از طریق گرندد یا یک مدل کیفی دیگر به آن رسیدید را می توان مستند به اسلام کرد؟

دکتر وثوقی   راد در جواب گفتند: در اینجا اعتبار منابع مطرح است. اگر ورود ما جامع باشد، ( کل قران را دیده باشم ) اعتبار ان خیلی بالا میرود. همانطوریکه ایت الله جوادی املی فرمودند باید اصول متناسب با موضوعات علوم انسانی استخراج گردد.(که معمولا توصیفی بوده و تجویزی نیستند)

زمانیکه اصول استخراج شد، میتوان تک گذاره ها را هم جواب داد. ولی بدون وجود این اصول نمیتوان تک گذاره ها را به قران عرضه کرد.

دکتر پیروز در همین راستا افزودند اصول را باید اصطیاد کرد یعنی زمانی که همه رفتارها را مبتنی بر یک اصلی دیدیم ان اصل را می توان اصطیاد کرد.

دکتر توکلی در ادامه بحث قبل گفتند:

 اگر مطلبی از طریق روش اجتهادی بدست امد در استناد به اسلام مشکلی ندارد .و اگر از طریق روش دوم و سوم گزاره ای اصطیاد گردید اعتبار کمتر میشود. البته روش سوم دارای اعتبار بیشتری نسبت به روش دوم و اعتبار کمتری نسبت به روش اول دارد .

میزان اقناع مخاطب در روش کیفی باعث اعتبار انست لکن در تحقیقات کیفی محدودیتهایی وجود دارد و تعمیم هایی که در روش اول وجود دارد اینجا وجود ندارد لذا در روش سوم میتوان استناد داد مخصوصا که طرف صاحب رای، مثلا در تفسیر باشد.( منتهی با یک احتیاطی)

در ادامه برخی از اعضاء شرکت‌کننده در نشست، به بیان دیدگاه‌ها و سؤالات خود پرداختند که برخی از این موارد عبارت‌اند از:

-  منظور از اصول چیست ایا منظور مبانی کلامی و فلسفی است یا اصول فقه؟

-  ایا روش چهارمی که کاملا تقلیدی باشد می توانیم داشته باشیم؟

-  ایا روش اول نمی تواند نظام ساز باشد که سراغ روش های بعدی رفتید؟

-  ایا میزان اقناع می تواند حجیت ایجاد کند؟

در خاتمه، سخنران های محترم به سئوالات مطروحه بدین شرح پاسخ دادند:

-  منظور از اصول مورد اشاره، اصول فقه است.

-  رو ش سوم بینابینی است و روش دوم کاملا مقلدانه است.

-  مادامی که دسترسی به روش اول داشته باشیم انتظار نظام سازی با همان روش بیشتر از همه است و حجیت ان از همه بالاتر است منتهی از روی ناچاری از روشهای دوم و سوم استفاده می کنیم. حال زمانی که محصولی بدست امده و اقناع و اشباعی صورت گرفته، تا وقتی که محصولی ناب تر از ان پیدا نشده، از همان استفاده می شود.                                                                                     


١٤:٥٨ - سه شنبه ٢٣ آبان ١٣٩٦    /    شماره : ٣٩٥١٩٣    /    تعداد نمایش : ١٧


نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر:
 

خروج